A great WordPress.com site

O BALŠIĆIMA

Što znaju Crnogorci o svojoj trećoj dinastiji Balšić? Pojma nemaju, a nije ni čudo, krila se dinastija Balšić velikosrpskim falsifikatima, tajila se  da Crnogorci za nju nikad ne saznaju, jer bi posredstvom spoznaje istorijata ove slavne dinastije saznali još mnogo toga što bi ugrozilo glavnu, besramnu i centralnu  laž velikosrpstva: da su Crnogorci,kao  i mnogo kasnije nastali i stvoreni u Crnoj Gori – Bošnjaci i Srbi, zapravo – oduvijek najčistiji Srbi, jer – nikad i nijesu bili Cnogorci! U tome grmu skrivanja od crnogorskog naroda njegove prave istorije, kojom bi se kleli i ponosili i ogromni narodi, a ne tek šaka jada u ovim planinama, ne leži zec, nego glavni uzrok velikosrpskog ubijanja Crne Gore faktički izvršenog 1918-te,  pa 1945-e komunističkim falšnim vraćanjem “države” im i nacionalnog imena, ali školstva, nauke, umjetnosti,kulture ,crkve i sporta – nikako, jer sve to ostaje na komandu I kontrolu Beogradu, isto tako i sve saobraćajne veze Crne Gore sa drugim dijelovima Jugoslavije, te nezaboravnim i najsramnijim među svime što je sramno, a sa cinizmom urađeno –  ubijanjem Cetinja kao svetog i prijestonog crnogorskog grada, bezrazložnog seljenja prijestonice sa Cetinje u Podgoricu, te antibirokratskom “revolucijom”  1989-te, pa 1998 – me,  postavaljenjem Đukanovića za predsjednika, i oktobra 2000-te,  kad je Milošević sručen voljom Vašingtona, ali istom tom voljom, ne samo na vlasti, nego  u svim strukturama života, ostali su glavni faktori koji caruju Srbijom, Crnom Gorom i Republikom Srpskom – Miloševićeva politička , nakazna nedonoščad, mafijaški bosovi.

Naravno, niđe u Crnoj Gori ni spomeničića, a kamo li spomenika bilo kojem Balšiću, osim pazara na Cetinju,  ni ulice, ni trga, ni škole, ni insitucije, ni pjesme, ni romana, ni opere, ni drame, ni slike, ni…ničega! Ali, okupatori Nemanjići i njihova “crkva”, velikosrpski majstor falsifikata Vuk Karadžić  ini – na svakom su koraku u Crnoj Gori, beče vam se!

Dok sam vjerovao u Istinu kao jedini način da se Crnogorci, iz kliničke smrti vrate u život, užasavao sam se nad kazanim činjenicama, ali danas više ne, sada  ih gledam tragikomično, jer znam da Istina Crnogorce ne budi, nego ih nervira, kao i svakog nikogovića.I znam – kad pljuvate na Istinu, vi pljuvate na Boga, uzalud vam božići, i uskrsi, i crkve, i sveci, i popovi, a to pljuvanje se desilo davno: i crnogorskim Crnogorcima, i crnogorskim Srbima, i crnogorskim Bošnjacima (Muslimanima)! Nekad sam smatrao da bi jedna izdavačka kuća, koja bi pokrenula biblioteku “Tragovima velikosrpskih falsifikata o Crnoj Gori i Crnogorcima” bila spasonosna po Crnu Goru, a bitno bi doprinijela i neophodnom, ljekovitom skidanju teških i sramnih velikosrpskih falsifikata o Srbiji i Srbima kao narodu, bila dragocjena, kapitalna po same Srbe. Ali, danas se na to samo nasmijem, čudeći se sam sebi kako sam u to mogao, makar i  malo, da povjerujem.

A evo kako stoji stvar sa Balšićima!

Provansa je jedna od najljepših pokrajina Francuske. Provansalci su bili, dok ih Francuzi nijesu okupirali, poseban narod, sjajan, imali su voju burnu i sjajnu istoriju, i svoj predivni jezik. Pored ostalog, podarila je Provansa svijetu trubadure i njihovu divnu poeziju, a Crnoj Gori, ondašnjoj Zeti, sjajnu dinastiju!

Kad se rijekom Ronom spuštate kroz Provansu, nedaleko od Arla i Sen-Remija, mogli ste posjetiti jedan predivni, a mrtvi grad porodice  de Bo (des Baux). U XVIII vijeku on još nije bio porušen, blistale su palate, crkve, bedemi, sve, ali žive duše niđe. Nekadašnji stanovnici su ga davno napuštili i sišli u ravnice, đe su se nastanili. Ovo orlovsko gnijezdo moći i ljepote,  postaće, po legendama istih nekadašnjih stanovnika, grad naseljen duhovima, vješticama, đavolima, ali tako bilo nije.Grad se nalazio na padinama Alpa (Alpini) i bio je centar čuvenih barona i vitezova slavnih širom Francuske, i šire. Jednostavno, kuća de Bo postala je najslavnija i najstarija u provansalskom plemstvu! Oni će dati i prinčeveve Oranske, i vikonte od Marselja, steći će ogroman broj zemalja i feuda koji su, zapravo, i nan neki način, bili nezavisna – država!

U jednom trenutku se na istorijskoj pozornici pojavljuje  Karlo (Šarl) Anžujski, koji je bio sljedeće: kralj Sicilije (1266 — 1282), kralj Napulja (1282 — 1285), kralj Albanije (1272 — 1285),  kralj Jerusalima (1277 — 1285), grof Provanse (1246—1285), grof  Anžua i Mena (1247 — 1285), a sin je francuskog kralja Luja VIII i rođeni brat kralja Luja IX! Kada je Karlo osvojio Napulj, u tom pohodu ga prati Bernard de Bo i postaje njeghova desna ruka. Članovi  roda de Bo uskoro postaju grofovi od Monteskaćoza, Avelina,  Skilaće, pa vojvode od Andrije i brzo prinčevi od Taranta, te veliki senešali Sicilije. Jedan će, posredstvom ženidbe, steći i titulu cara Vizantije i Rumunije. Mlađin sin Bertrana de Bo, nastaniće se u Albaniji. Za slovenske dokumente on postaje Balša, a za latinske i talijanske hroničare –  Balsa ili Balza, ali I Baolscia (odatle je toponim – Baošići!). Grb ove familije bila je kometa sa repom, a iz njene glave se izvijaju kraci. Predugo bi, za ovu priliku, bilo objašnjavati ondašnje  stanje u područjima današnje Albanije, nego ovako je stanje bilo sa Balšićima:

Vladali su ondašnjom Zetom od 1360 do1421. Odmah nakon smrti cara Dušana (1355), kojom se u pramparčad srušilo njegovo osmogodišnje, ponavljam – osmogodišnje carstvo,  Balšići su postali stvarni gospodari Zete, tek formalno priznajući Dušanovog našljednika cara Uroša, a car Uroš im, za uzvrat,  priznaje  potpunu vlast u Zeti. Porodica Balšic je, kako dokumenti potvrđuju, u Zetu došla između 1272 i1280. Ali, u vrijeme njihovog dolaska, u Zeti stalno boravi i srpska kraljica Jelena, francuska princeza, a  žena kralja Uroša I. Služio joj je  plemić Mate Balšić koji je bio čovjek njenog najvišeg povjerenja.  Balšići su se, smatra se, orodili sa Nemanjićima i postali dominantni među zetskom vlastelom. Međutim,  Balša I se odvaja od Nemanjića, Zeta postaje samostalna. Inače, Balša I ima tri sina: Stracimira,(umro 1372), Durađa I, (umro 1378),  i Balšu II ( koji gine 1385.)

Stracimir je  oženjen šćerkom albanskog vlastelina Progona Dukađina, Jerinom, i s njom dobija sina Đurađa, koji će postati gospodar Zete i vladati njome od 1385-te do 1403-će. godine, kao Đurađ II Stracimirović Balšić. Onje bio oženjen šćerkom srpskog kneza Lazara Hrebeljanovića,Jelenom. Nakon smrti Balše II ona će se udati 1411-te, za bosanskog vojvodu Sandalja Hranića . Đurađev i Jelenin sin

Balša III, sin je Balše II i Lazareve Jelene te  posljednji je vladar Zete  iz dinastije Balšić i to od 1403-će, pa  do 1421- ve. godine. Valja podsjetiti da je Balša III prvo  bio oženjen Marom, šćerkom najčuvenijeg albanskog feudalca Nikite Тоpijе. Iza nje se ženi Boljom, šćerkom takođe velikog  Koje Zakarije. Sa ovim ženama dobio je  troje đjece – sina nepoznatog imena, i šćeri –  Jelenu, ( ženu Stefana Vukšičića Kosače), i Todoru (suprugu Petra Vojsalica).

Drugi sin Balše I, Đurađ I, vladao je Zetom i dok miu je otac bio živ, i  to od 1362-ge, pa do 1378-me.  On se ženi sa Oliverom, šćerkom Vukašina Mrnjavčevića, a zatim Teodorom, šćerkom srpskog despota Dejana.  Đurađ I je sa ovim ženama dobio  četvoro djece.

Balša, treći sin Balše I, poznat kao Balša II, vlada Zetom od 1378-me sve do 1385. godine. Njegova žena je bila Komnina, šćerka despota Jovana od Valone. I on se ženi još jednom, ovoga puta sa Jelenom, šćerkom Radoslava Hlapena. Iz ovog drugog  braka dobija šćer, međutim, potomci ovog slavnog roda koji je toliko toga dao Crnoj Gori, zadnji put se pominju oko 1500. godine.

Balšići su vladali Drivastom, a zatim i Ulcinjem. Uporno su, ali na žalost bezuspješno, pokušavali da osvoje Kotor. Poslije osvajanja Drivasta i Ulcinja, pokušali su sa Dračem. Međutim, suprotstavlja im  se  Karlo Topija kome polazi  za rukom da zarobi Đurađa Balšića. Mir se sklapa 1366. godine, a  Đurađ se oslobađa. Ponovo se kreće na Kotor, opsjedali su ga Balšići 1367,  ali opet – ništa! Međutim, zbog napada na Kotor, Balšiće je moćna Mletačka republika tretirala kao neprijatelje, a  podršku joj daje ne samo papa Urban V, nego i srpski car Uroš, jer je njegovu vrhovnu vlast Kotor u ono doba, priznavao. Da bi bili sigurniji pred Balšićima, nego što su bili pod Urošem, kotorsko plemstvo  se odlučuje da prizna vrhovnu vlast ugarskog kralja! Međutim, Durađ Balšić  osvaja posjede kralja Vukašina. Tokom 1371-ve i 1372-ge, Durađ Balšić  osvaja Dečane, Prizren i Peć, a uskoro, zbog  ženidbe Balše II sa šćerkom valonskog despota Jovana, Balšići dobijaju i Berat, i Valonu.

Samo godinu dana nakon toga, poslije propasti Nikole Altomanovića (1373), Durađ  osvaja Altomanovićeve  Konavle, Dračevicu i Trebinje, ali ne i Dubrovnik. Tada se Zeta prostirala  od donjeg toka rijeke Maće do Dubrovnika, i od Lovćena do Prizrena. U posjedu Balšića bili su svi primorski gradovi osim Kotora (Ulcinj, Bar, Budva, Cavtat), te Lješ, Danj, Drivast, Podgorica, Prizren, Peć. Granica države Balšića na sjeveru nije prelazila liniju Budoš-Maganik-Komovi-Mokra planina.

 Poslije smrti Đurađa Balšića, na čelo Zete došao je Balša II, najmlađi Balšin sin(1378-1385).  Zeta se tada nalazila u neprijateljskim odnosima s bosanskim kraljem Tvrtkom. Otela mu je Trebinje, Konavle i Dračevicu, ali kralj Tvrtko  pripaja Kotor i pored činjenice što se grad nalazio pod nominalnom vlašću ugarskog kralja. Tvrtkovom potezu kontriraće Balša II te će sa  Tvrtkom uskoro ući u rat oko Kotora, od 1382 pa do 1384.g, ali će Tvrtko izaći kao pobjednik.Međutim, već 1385-te Godine, Balša II osvaja Dračo, a zatim Berat i Valonu. Time dobija titulu  duka Drački. Ali, sredinom septembra 1385, na Berat napadaju Turci.  Do bitke dolazi na Saurskom polju, blizu Berata. U toj bici gine Balša II.

Ubrzo se sužava teritorija države Balšića:  Drač osvaja albanski plemić Karlo Topija, a Prizren i Peć osvaja Vuk Brankovic. Balšići su gube vlast  nad Budvom, Zadrimom i Lješom. Budvom vladaju braća Sakat,  Zadrimom i Lješom braća Dukađini.

Đurađ II Stracimirović Balšić (1385- 1403) će  pokušati da ojača svoj položaj u Zeti zadobijanjem podrške susjednih vladara. U tom smislu ženi se  1386-te sa šćeri srpskog kneza Lazara Hrebeljanovića. Tako dolazi do veze i sa Vukom Brankovicem, koji je bio zet kneza Lazara. Postoje tvrdnje i da se Đurađ II tada izmirio s Turcima, ne bi li u njima našao saveznika za borbu protiv kralja Tvrtka. Međutim, turski urnebesni prodor na Balkan ruši sve Đurađeve planove, ali i drugih. Čak mu  Tvrtko šalje izaslanike kako bi se postigao mir između njih. Ali, Durađ II neće savez sa Tvrtkom, jer bi ga takav savez mogao uvući u rat s Turcima. Iz istih razloga nije sklopio savez sa  knezom Lazarom, Vukom Brankovićem i kraljem Tvrtkom, niti je učestvovao u Kosovoj bici, jer bi mu takav savez bio kraj.

Turci ne bi bili Turci da odmah, nakon Kosovske bitke, nijesu tražili od Đurađa II da im da gotovo polovinu zetske države. Durađ je uzalud pokušao da pregovara sa skopskim sandžak-begom oko ovih zahtjeva. Sandžak-beg ga stavlja u tamnicu poručujući mu da će biti pušten tek kad preda tražene zetske terotorije.  Đurađ II je 1392.g. dao Turcima Skadar, Drivast i Sveti Srđ, i pristao da sultanu plaća godišnji danak. Ovog vazalstva Đurađ II će se osloboditi  1395-te godine, u vrijeme dok su Turci bili okupirani ratovanjem na drugoj strani, s Ugarima. Tako Đurađ II ponovo zauzima zetske gradove: Skadar, Drivast, Sveti Srđ i Danj.Međutim, zbog sigurnosti Zete, Đurađ II nudi Skadar, Drivast i Sv. Srđ Mlecima, s tim da mu Venecija, kao nadoknadu za date gradove, godišnje isplaćuje 1.000 dukata.  Mletačka republika je 1396 – te  prihvatila Đurađevu ponudu zbog geostrateške pozicije gradova, kao i  zbog činjenice da su, od strane Venecije, bili planirani da postanu  veliki trgovački centri. Gradovi su Venecijii ustupljeni na vječna vremena, kako se kaže u ugovoru, i da s pravom  raspolaže svim gradskim prihodima. Đurađ se obavezao da ni on, niti njegovi nasljednici, nikada neće na njih pretendovati. Za uzvrat, Mleci su Đurađu i njegovim nasljednicima dali mletačko plemstvo, pravo utočišta na mletačkoj teritoriji, hiljadu dukata godišnje provizije i obećanje da neće dozvoliti da, koristeći mletačku teritoriju, bilo ko od oblasnih feudalaca ugrožava zetsku državu.

Ovakav ugovor Đurađu II  je pružio priliku  da se razračuna s Radičem Crnojevićem, najopasnijim protivnikom u Zeti. Krajem aprila 1396-te Đurađ ga je napao, porazio i ubio.

Zbog porirode venecijanske politike, ugovor sa Đurađem II kratko je bio na snazi. Snižavanjem carina i taksi u Skadru i Drivastu, Mleci su ugrozili monopolsku trgovinu koju su vodili Balšići, a time i prihode zetske države. Đurađ II je počeo da radi protiv interesa Venecije. Pobunili su se protiv nje i skadarski seljaci, a Venecija je za pobunu optužila Đurađa II. Ovaj sukob promijeniće Đurađevo držanje prema Turcima sa kojima je pokušao da nađe dogovor o djelovanju protiv Venecije koja je odmah ukinula isplatu onih 1000 dukata, ali je optužila Đurađa II još i za pljačkanje njenih solana. Zetski vladar je  pristao da podmiri štetu Republici i da obeća sigurnost mletačkoj trgovini. Za uzvrat, Republika mu je obnovila isplatu godišnje provizije.  Đurađ II  je umro je aprila 1403. godine.

Đurađa II Stracimirovića Balšića naslijedio je njegov sin Balša III, (1403-1421) sa svojih 17 godina! Teritoriju Zete kojom je vladao činjela je samo Gornja Zeta u granicama od Plavnice do Ostroga, te od rijeke Zete do Lovćena i Sutormana,  i primorski gradovi – Ulcinj, Bar i Budva. Budući da Balša III, zbog svoje mladićke dobi, nije imao političkog iskustva, Zetom je stvarno upravljala njegova majka Jelena, šćer kneza Lazara. Ona nije podnosila Veneciju, tražila je od Venecije povlastice za pravoslavnu crkvu koje je ova uživala prije uspostavljanja mletačke vlasti. Takođe, bila je zgrožena ograničenjima u trgovini o kojima je već bilo riječi. U skadarskoj  oblasti  izbila je pobuna nezadovoljnih mletačkih podanika 1405. Mletački Senat je zauzeo stav da su ustaše podstakli Balšići. Činjenica je da im je Jelena odmah poslala vojnu pomoć. Venecija je jedva Skadar sačuvala, ali je riješila da se osveti, napali su odmah Ulcinj, Bar i Budvu koji su se brzo predali.  Balša III i Jelena odlučili su  da traže pomoć od Turske. Računali su da bi pristankom  plaćanja harača sultanu mogli da osiguraju  neutralnost svih okolnih vlastelina koji su bili turski vazali, a to je bila sigurnost prema Veneciji.Ali, na lokalne feudalce koji su se odmetali od Balše III i pristupali Mlečanima, nije ostavilo utisak saznanje da je Zeta pod zaštitom turskog sultana. Važnije su im bile povlastice i pokloni koje su im Mlečani nudili i davali. Takođe, davali su svim feudalcima koji su  ratovali protiv Balše, imanja i sela. Čitave 1406. Godine, zbog razračuna sa Venecijom,  Balša III je ratovao sa okolnim vlastelinima koji su prodali I izdali Zetu Veneciji. Borbe su se vodile oko Skadra, Ulcinja i Bara. Pobjednika nije bilo, pa se Balša III odlučio da pregovara s Venecijom o sklapanju mira. Pregovori su vođeni krajem 1406. godine. Balša III je tražio nazad Budvu i Drivast, kao i isplatu zaostalih provizija za ustupanje Skadra, ali Mlečani su bili – led. Čak su utamničili Balšine pregovarače, pa je Balša III tražio pomoć od ujaka mu, turskog vazala i Lazarevog sina Stefana, ali i od Nikite Topije. Konačno, sporazum je potpisan tek 1408-me godine! Prema njemu  Republika je zadržala Bar i Ulcinj, a Balšićima je trebalo da se vrate Budva, Grbalj i Paštrovići. O spornim pitanjima, kao što je prostor oko rijeke Bojane,  pregovarala je u Veneciji  Jelena Balšić, jer je Bojana, kao plovna, i kao prostor trgovačkog tranzita, donosila velike prihode. Konačno, Venecija je pristala, naoko,  da ostavi sporni prostor Zeti, ali je naredila skadarskom knezu da joj ga nikako ne da! Balša III je shvatio da je prevaren, ratovao je i dalje pa je, 1412-te godine, osvojio Bar. Počeli su novi pregovori o miru. Venecija je pristala da mu vrati Ulcinj, Ваr i Budvu, kao i da mu isplati proviziju od hiljadu dukata za gradove koji su joj pripali ugovorom između njegovog oca i mletačke vlade. Iz tog rata Balša III je izašao kao pobjednik. Prijateljske odnose uspostavio je i sa albanskim vlastelinskim porodicama Kastriota, Zakarija i Topija. Balša III postao je duka veliki i gospodar zemlji zetskoj i svemu zapadnomu Primorju.  Balša je i dalje prigovarao Veneciji zbog odbijanja da mu izruči neke odmetnike, ali i zbog drugih marifetluka. Balšina reakcija bio je napad na jedno selo u okolini Skadra, a Venecija je odgovorila organizovanjem družina protiv Balše III. Zetski gospodar je, ogorčen, pljačkao mletačke trgovce pa se, 1419-te  godine, ušlo  u novi rat.
Venecija, u nestašici vojske koju bi mogla pokrenuti, nagovorila je Kotor da napadne Balšu III, što je ovaj i uradio. Ovaj nagovor slomio je Kotor koji je 1420-te priznao mletačku vlast, ali je Republika poštovala njihov Statut i ostavila Kotoru dio prihoda. Republika je zahtjeve Kotorana odmah prihvatila, a Kotorani su već krajem 1420. napali na Balšine oblasti u primorju. Balša III bio je teško bolestan pa on, već krajem 1420-te, nije bio u stanju da upravlja Zetom. U osvitu 1421. odlučio je da pođe u Srbiju kod svog ujaka, srpskog despota Stefana Lazarevića. Tamo je i umro odmah poslije dolaska. Budući da sinova nije imao, Balša III je despota Stefana Lazarevića imenovao nasljednikom, ali se ne zna da li mu je ostavio Zetu, ili ga obavezao da nastavi rat sa Mlečanima.

Veoma uticajna osoba među Balšićima bila je Jelena Balšić, šćerka kneza Lazara, žena gospodara Zete Đurađa II Stracimirovića Balšića, i bosanskog vojvode Sandalja Hranića te majka Balše III Balšića. Za Đurađa II Stracimirovića Balšića udala se Jelena oko 1386. godine. Zna se da je bila darovita, čvrsta I bila je štićenica  pravoslavne manjine u potpuno katoličkoj Zeti. Nakon smrti muža Đurađa II, 1403-će godine, postala je glavni savjetodavac sedamnaestogodišnjem sinu Balši III. Promijenila je spoljnu politiku Zete u tom smislu da se Zeta više ne oslanja na Veneciju, kao što je to radio Balša II, nego da se okrene Turcima, bosanskom vojvodi Sandalju Hraniću i  ujaku, turskom vazalu despotu Stefanu Lazareviću. Po Jeleninim sugestijama, Balša III je prešao na pravoslavlje, za razliku od svojih prethodnika koji su bili katolici. Jelena je pokrenula rat protiv Mlečana vođen od 1404. do 1412. godine.  Pregovarala je sa Mlečanima o miru, tražila je pomoć za Balšu III od:  Dubrovnika, Turaka,  Bosne i Srbije. 1411-te godine udaje se za Sandalja Hranića, koji daje podršku Balši III. Nakon smrti svog drugog muža, Sandalja Hranića, sa velikim bogatstvom vraće se u  Zetu i započinje sa ktitorstvom. Tako Jelena obnavlja niz pravoslavnih crkava na obalama i ostrvima Skadarskog jezera. Sveštenik Jelenin, Nikon, uradio je poznati Gorički zbornik. U njemu se nalaze  Jelenina pisma, ali i istorijat jerusalimskih crkava.Gorički zbornik otkriva visoke domete  kulture u Zeti sredinom XV vijeka i stoga je izuzetan kulturno-istorijski spomenik. Čuva se u depozitu SANU. Zbornik je napisan u manastiru Sv. Bogorodice na Gorici (Beška).

Ovdje su dati samo obrisi ove velike crnogorske dinastije koja se uporno, podlo, velikosrpski, i asimilatorski – krila od Crnogoraca. Pored ostalog moralo im se skriti da su Duklja i Zeta bile katoličke države, da je našim precima vjera bila katolička, a da je Duklju pokorio Nemanja sa svojim sinom Sv. Savom, te na sječivima mačeva i vrhovima kopalja okupatorske vojske, do temelja razarajući sve dukljanske gradove slavne i ubijajući im stanovništvo, donio nam je pravoslavlje kao okupatorsku religiju i religiju našeg robovanja Nemanjićima…

Advertisements

Comments on: "O BALŠIĆIMA" (80)

  1. […] (Блог Славка Перовића, бившег политичара сада пјесника …) […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Tag Cloud

%d bloggers like this: